دنیای زیر آب


+ مار دریایی

 

مار دریایی Eel

مقدمه

در خلیج فارس و دریای عمان انواع مختلف مار وجود دارند.دکتر جی تورسون(G.thorson)و دکتربی_ لوپنتین(B.loopenthin) به ترتیب در سال های 1316_1317 (57)نمونه از انواع مار ها را در این منطقه( خلیج فارس و دریای عمان) جمع اوری کردند.

علاوه بر محققان نامبرده دانشمندان دیگری نیز در مورد شناسائی مارهای خلیج فارس و دریای عمان اقدام کردند.گونه تالاسوفینا(Thalassophina viperina )در بین انواع مار در این منطقه دارای پراکندگی از خلیج فارس تا چین است.این گونه مار در اطراف راس رشیدی و جاسک قابل صید است که شخصی به نامcolour wall در سال 1300 شمسی 6 رنگ مختلف انرا مشاهده کرده است.

تولید مثل

در مار مذکر در قسمت دم مار خار های زهری ریزی دیده شده است.این مار ها در موقع جفت گیری توسط همین خارها مار ماده را برای جفت گیری مهار می کنند.در بررسیهای بعمل امده در این باره در تخمدان مار ماده 2 تا 3 تخم بزرگ مشاهده شده است.پس از باز کردن شکم مار مشاهده شده که غذای مار را ماهی ریز به ویژه گونهCalliminus و از خانوادهGobidae گاو ماهی تشکیل می دهند.این ماهی دارای تحرک کمی است که توسط فرم خاص باله شکمی به کف می چسبد و از این رو مار مذبور(مذکر زهری)به اسانی می توتند این نوع ماهی را شکار کند.در دریای خزر هم مار های ابی از این نوع ماهی تغذیه می کنند.

پراکندگی

در خلیج فارس و دریای عمان مارهای بسیاری وجود دارند که شرح یکایک انها چندین صفحه را اشغال می کند. از این رو فقط به ذکر نام و شرح مختصری درباره بعضی از انها اکتفا می شود.

الف-ان هیدرینا (Enhydrina schistosa )

               

 که دارای 3 رنگ است و از مهی تقریبا بزرگ تغذیه می کند.

ب-هیدروفیس spiralis) Hydrophis)     

              

  که بزرگ است و 4 گونه از ان شناخته شده اند.گونه ای از این مار ها با نام علمی cynocinctus)   (Hydrophis معمول ترین مار سواحل ایرانی خلیج فارس و دریای عمان است.این مار از ماهی ماد اسکیپر تغذیه می کند.این مار ها معمولا از ساحل به وسط دریا و در بعضی فصول به ابهای ازاد مهاجرت می کنند.از مار هیدروفیس گونه های متعدد دیگری نیز وجود دارند.

ج-میکرو سفالوفیس(Microcephalophis grocllis)     

این مار تعدادی فلس روی گردنه و بدن دارد.از این رو از سایر گونه های مار ابی متمایز است.این مار بیشتر مارماهی Muraendis را می خورد.برامدگی بر روی بدن مار از جنس مذکز زهری است.در مار ماده این جنس تخم های درشتی دیده شده است.

خلاصه خلیج فارس به عنوان یک ابراه مرزی محیطی برای پخش مار های ابی در خلیج فارس است.تا کنون گونه های متعددی از مار ها در خلیج فارس و دریای عمان شناخته شده اند.

جمعیت و تعداد گونه های مار ها از شرق خلیج فارس به سمت غرب ان کاهش می یابد.دلیل ان شاید وضعیت به خصوص اب و هوائی مسلط به دریا باشد.اما در تنگه هرمز فراوان اند.دلیل این ممکن است توسعه جزایر در این منطقه باشد که شرایط مناسبی را برای زیست مار های ابی فراهم می کند.

تغذیه

در مورد تغذیه تخم ریزی و رشد مار های دریای اطلاعات زیادی در دست نیست و به طور کلی دانش در مورد زیست شناسی مار ابی محدود است.

مار ابی از خانواده لاتی کندینه Laticandinae و بعضی از شاخه های ان گاهی به خشکی می روند.بیشتر از ماهی تغذیه می کنند.مار ماهی ها نقش عمده ای در تغذیه مار ها به ویژه مار میکروسفالوفیس دارند.مار ها از مار ماهی ها به این فرضیه شباهت دارند که مار های خشکی نیز عادت دارند از از مار های دیگر تغذیه کنند.شاید امدن مار به دریا برای خوردن همین مار ماهیان در هنگام جذر و مد بوده است.بسیاری از مار های ابی این عادت تغذیه مار ماهیان را حفظ کرده اند ولی به عنوان مثال مار ابی Pelaris Rlaturos بیشتر از ماهیان وسط زی تغذیه می کند.

مار ابی برای شکار ماهی ها روش جالی را اعمال می کند:مار برای شکار بی حرکت در سطح اب یا نزدیک به سطح ان به صورت شناور خود را قرار می دهد تا ماهیان ریز دور ان جمع شوند.انگاه مار با یک حمله یک ماهی را شکار می کند.

زهر مار ماهی اثرقوی بر روی ماهی دارد. در مورد زهر مار ابی و قوت ان در گونه های مختلف اطلاعات زیادی وجود ندارند وعقاید در این مورد متفاوت است.ازمایش ها نشان داده اند که زهر مار ابی 10 برابر قوی تر از هر مار کبری است.اما گزارش بسیار کمی وجود دارد که انسان توسط مار ابی گزیده شده باشد.بنظر می رسد که اثر مار ابی بر روی جانوران خونسرد بیشتر باشد.